Eerlijkheid en humor

Het bericht van het overlijden van de Janwillem van de Wetering op 4 juli 2008, op 77 jarige leeftijd, verscheen behalve in Nederlandse kranten ook in de Guardian, de New York Times en Der Spiegel. Het zou hem met trots hebben vervuld, hoewel hij de betrekkelijkheid van die internationale roem ook meteen zou hebben ingezien. Van de Wetering werd herinnerd als een man die een avontuurlijk leven had geleid voordat hij in 1971 op zijn veertigste debuteerde met een boek over zijn ervaringen in een Japans zenklooster: De Lege Spiegel.

In de Verenigde Staten was het boek meteen een succes doordat het op de leeslijst van een boekenclub geplaatst werd. In Nederland brak hij een paar jaar later door als schrijver van de veelgelezen politieromans Grijpstra en de Gier, waarin het bijna nooit over zenboeddhisme ging, maar waarin thema’s uit het boeddhisme duidelijk herkenbaar zijn. Recensenten schreven enthousiast over de politieromans De moord in de Haarlemmer Houttuinen (1974) en Buitelkruid (1975). In 1979 werd hij beroemd als auteur van de film ‘Grijpstra en de Gier’, gebaseerd op de Haarlemmer Houtuinen en met in de hoofdrollen Rijk de Gooijer en Rutger Hauer. Dat hij in 1980 het boekenweekgeschenk schreef, geeft aan hoe populair hij was. Van de Wetering werd veelvuldig geïnterviewd: zijn kleurrijke levensloop en het feit dat hij in een zengemeenschap in een van de meest afgelegen gebieden van Amerika woonde, maakten hem tot een dankbaar onderwerp in kranten en tijdschriften. Halverwege de jaren tachtig verdween de belangstelling voor zijn persoon en zijn werk, totdat er in 2004 een nieuwe serie over Grijpstra en De Gier werd uitgezonden op de Nederlandse televisie en de BOS een documentaire over de schrijver uitzonden. In necrologieën die kort na zijn door verschenen werd Van de Wetering als een zoeker die beroemd werd als geestelijk vader van Grijpstra en De Gier, die een impuls gaf aan de politieroman.